Bir sunum becerisi geliştirmek, yeni bir program öğrenmek veya görüşmelerde daha rahat söz almak istiyorsunuz. İlk hafta bunun için zaman ayırdınız, ikinci hafta işler sıkıştı ve üçüncü hafta nereden devam edeceğinizi düşünmek bile zor geldi. Böyle bir dönemde gelişim hedefinizi yeniden kurmak için neyi öğrenmek istediğinize, nasıl pratik yaptığınıza ve ilerlemeyi neyle değerlendirdiğinize bakabilirsiniz.
İş yerinde odaklanmak için çalışma sürenizi korumak işe yarayabilir. Kişisel gelişimde o süreyi nasıl kullandığınız da önem taşır. Ayırdığınız zamanda ortaya ne koyacağınız belirsizse, takvimde yer açsanız bile nereden başlayacağınızı tekrar tekrar düşünmeniz gerekebilir.
Motivasyonunuz Düştüğünde Neyin Değiştiğine Bakın
“Artık eskisi kadar istekli değilim” dediğinizde son iki denemenizi hatırlayın. Zaman ayırabildiniz mi? Başladığınızda ne yapacağınız belli miydi? Yaptığınız çalışmanın hedefinize hizmet ettiğini görebildiniz mi? Her cevap farklı bir düzenleme önerir. İş yükü arttıysa uygulamanın süresini küçültebilirsiniz. Her oturumda ne çalışacağınıza yeniden karar veriyorsanız bir sonraki adımı önceden seçebilirsiniz. Hedefin önemi azaldıysa onu sürdürmek için harcayacağınız zamanın bugün neye hizmet edeceğini yeniden değerlendirebilirsiniz.
Psikolojik açıdan üzerinde durmaya değer bir ayrım da yaşanan olayla olaya verdiğiniz anlam arasındadır. “Bu hafta iki kez çalışmayı erteledim” gözlemlenebilir bir durumdur. “Başladığım hiçbir şeyi sürdüremiyorum” ise çok daha geniş bir yorumdur. Kendinizi böyle bir genelleme yaparken yakalarsanız her ertelemenin hemen öncesinde ne olduğunu yazın. Erteleme nedenleri farklıysa ikisini çözmek için aynı yöntemi kullanmanız gerekmez.
Gelişmek İstediğiniz Beceriyi Görünür Hâle Getirin
“İletişimimi geliştireceğim” bir yön gösterir. Çalışma planı yapmak için bu yönü belirli bir davranışa çevirin. “Bir toplantıda önerimi, gerekçemi ve beklediğim kararı kısa biçimde ifade edebilmek” daha somut bir hedeftir. Hem neyi deneyeceğinizi hem de daha sonra neye bakacağınızı bilirsiniz.
Varsayımsal örnek. Toplantılarda önerisini anlatırken ayrıntılara dağıldığını düşünen bir ekip üyesi, bir sonraki gündem maddesi için üç cümle yazar. İlk cümlede önerisini, ikincide gerekçesini, üçüncüde gruptan istediği kararı belirtir. Toplantıdan sonra bir çalışma arkadaşına “Sunumum nasıldı?” diye sormak yerine “Sonunda sizden hangi kararı istediğim anlaşılır mıydı?” diye sorar. Aldığı yanıt, sonraki denemede hangi cümleyi güçlendireceğini gösterir.
Sıra kendi hedefinize geldiğinde şu soruyu kullanın. “Bu beceride biraz ilerlesem, gelecek hafta hangi işi daha açık, doğru veya bağımsız yapabilirim?” Aklınıza gelen iş çok büyükse yalnızca bir bölümünü seçin. Bir raporu tek başına hazırlamak istiyorsanız ilk uygulamanız, bir tablodaki tutarsızlığı bulup nasıl düzelttiğinizi açıklamak olabilir.
Yoğun Günler İçin Daha Küçük Bir Uygulama Belirleyin
Normal bir iş gününde yapacağınız çalışmayı ve yoğun bir günde onun hangi parçasını sürdürebileceğinizi önceden belirleyin. Her iki uygulama da aynı beceriye hizmet etsin. Böylece yoğunluk arttığında ne yapacağınıza baştan karar vermek zorunda kalmazsınız.
Varsayımsal örnek. Hesap tablosu kullanmayı öğrenen bir işletme sahibi, normal bir günde küçük bir satış tablosu hazırlayıp formülleri örnek kayıtlarla kontrol ediyor. Yoğun bir günde tek bir formülü kendi başına kuruyor ve hangi veriyi nereye girdiğini not ediyor. Bu kısa deneme sonraki çalışmayı kolaylaştırabilir. Yalnızca kısa sürümü yapabildiği haftalar uzarsa öğrendiklerini baştan sona bir tabloya uygulayabileceği uygun bir zaman arıyor.
Ara verdiğinizde son denemenizin çıktısını açın ve kaldığınız yerden bir adım seçin. Kaçırdığınız bütün oturumları geri kazanmaya çalışmak, zaten sıkışık olan takvime yeni bir yük ekleyebilir. Dönüşte yapacağınız işi kolayca tarif edebiliyorsanız bir sonraki uygun zamanı değerlendirebilirsiniz.
Bireysel Başarıyı Yaptığınız İş Üzerinden Değerlendirin
İzlediğiniz ders, okuduğunuz sayfa veya ayırdığınız süre ne kadar çalıştığınız hakkında fikir verir. Becerinizdeki değişimi görmek için iki benzer denemenin çıktısını karşılaştırın. Birini çalışmaya başlarken, diğerini birkaç uygulama sonrasında yapın. Denemelerin koşulları farklıysa sonucu yorumlarken bunu da hesaba katın.
Varsayımsal örnek. Müşterilere daha açık teklif e-postaları yazmak isteyen bir çalışan, benzer kapsamda hazırladığı iki taslağa bakar. İkinci taslakta müşterinin beklentisini doğru özetliyor mu? Fiyata nelerin dâhil olduğunu daha açık anlatıyor mu? Müşteri sonraki adımı tek okumada anlayabiliyor mu? Çalışan, teklifin kabul edilip edilmediğini de takip edebilir. Bütçe, fiyat veya zamanlama gibi etkenler de kabul kararını etkileyebileceği için yazma becerisine ilişkin değerlendirmesini doğrudan taslaklar üzerinden yapar.
İlerlemeniz sınırlıysa daha çok zaman ayırmadan önce hangi hatanın tekrar ettiğine bakın. Bir işi bağımsız yapabiliyor, ancak sonucunu kontrol etmekte zorlanıyorsanız sonraki denemenin amacı kontrol yöntemini öğrenmek olabilir. İşin hangi aşamasının zorlaştığını biliyorsanız genel bir “daha çok çalışmalıyım” kararından daha somut bir adım bulabilirsiniz.
Bir Sonraki Denemenizi Planlayın
Bugün önümüzdeki hafta kullanacağınız bir beceri seçin. Başlangıç durumunuzu gösteren küçük bir çıktı hazırlayın ve ilk denemenin zamanını takviminize yazın. O gün plan değişirse yapabileceğiniz kısa uygulamayı da ekleyin. Sonraki denemeden sonra iki çıktıyı yan yana koyup bir cümleyi tamamlayın. “Şu kısmı artık daha iyi yapabiliyorum, sıradaki denemede şu kısmı çalışacağım.”
Sık sorulan sorular
Gelişmek İstediğim Beceriye Gerçekten Ben Mi Karar Verdim?
Hedefin bugün çözmesini istediğiniz somut bir sorunu tarif edebiliyorsanız, başkasından duymuş olsanız bile size uygun olabilir. Yalnızca çevrenizde yaygın olduğu için seçtiğiniz bir becerinin, yoğunluk arttığında neden öncelik taşıdığını açıklamak zorlaşabilir. Bir kontrol olarak iki cümle yazın. “Bu beceriyi öğrenirsem şu işi daha iyi yapabilirim.” ve “Buna ayıracağım zaman için şu işi ertelemem gerekir.” İki cevaba birlikte bakarak hedefin bugün sizin için değerini değerlendirin.
Daha Zor İşlere Geçince Performansım Düştüyse Geriliyor Muyum?
Önce benzer zorluktaki iki işi karşılaştırın. Yeni denemenizde daha fazla karar veriyor, daha az yardım alıyor veya daha karmaşık verilerle çalışıyor olabilirsiniz. Bu durumda hataların artması, önceki becerinizin zayıfladığını tek başına göstermez. Sonraki oturumda daha önce yaptığınız düzeyde kısa bir işi aynı koşullarda tekrarlayın. Ardından yeni görevde sizi zorlayan tek adımı belirleyin. Bildiğiniz işi hâlâ yapabiliyorsanız çalışmanızı yeni göreve özgü güçlüğe yöneltin.
Geri Bildirim Aldığım İki Kişi Birbirine Zıt Şeyler Söylüyorsa Hangisini İzlemeliyim?
Önce geri bildirimin hangi kullanım amacına dayandığına bakın. Varsayımsal örnek. Bir yönetici raporu hızlı karar vermek için kullanırken raporu denetleyen kişi her rakamı kaynağına kadar izlemek isteyebilir. Biri metni kısaltmanızı, diğeri ayrıntı eklemenizi bu yüzden isteyebilir. İkisine de hangi bölümün kendi işini kolaylaştıracağını veya zorlaştırdığını sorun. Raporun öncelikli kullanıcısını ve vermesi gereken kararı netleştirdikten sonra hangi öneriyi uygulayacağınızı seçin.
Zorlandığım İçin Mi Ara Vermek İstiyorum, Hedefim Artık İşime Yaramadığı İçin Mi?
Hedefi bugün yeniden seçip seçmeyeceğinizi, çalışma yönteminden ayrı düşünün. Beceriye hâlâ ihtiyaç duyuyor ancak her denemede aynı yerde takılıyorsanız yöntem, kaynak veya geri bildirim biçimini değiştirmeyi deneyin. Beceriye bağladığınız iş ortadan kalktıysa ara vermek makul olabilir. Karar vermek için iki olası haftayı karşılaştırın. Birinde hedefinize bir uygulama daha ayırdığınızı, diğerinde aynı zamanı şu anda öncelikli olan bir işe verdiğinizi düşünün. Her seçimden beklediğiniz somut sonucu birer cümleyle yazın.